Normy i przepisy dotyczące wibroizolacji

Przy sprężystym posadowieniu maszyn, instalacji i obiektów budowlanych istotne są różne normy, wytyczne i przepisy – dotyczące projektowania, badań materiałów oraz oceny drgań i hałasu. To zestawienie krótko wyjaśnia, czego dotyczy dany dokument i kiedy może mieć znaczenie dla Państwa projektu. Uwzględniono zarówno polskie normy PN-B-02170 i PN-B-02171, jak i często stosowane normy niemieckie i międzynarodowe.

Przegląd

Norma / przepis	Przedmiot	Znaczenie dla
PN-B-02170	Ocena szkodliwości drgań przekazywanych przez podłoże na budynki	Polska: ocena wpływu drgań (np. od maszyn, ruchu drogowego i kolejowego) na konstrukcję budynków
PN-B-02171	Ocena wpływu drgań na ludzi w budynkach	Polska: budynki mieszkalne i biurowe w pobliżu źródeł drgań; ocena odczuwalnych drgań
DIN 4150-2	Drgania w budownictwie – wpływ na ludzi w budynkach (Niemcy)	Budynki mieszkalne i biurowe w pobliżu maszyn, linii kolejowych lub placów budowy; ocena odczuwalnych drgań
DIN 4150-3	Drgania w budownictwie – wpływ na obiekty budowlane (Niemcy)	Ochrona budynków i elementów budowlanych przed uszkodzeniami wywołanymi drganiami (np. prasy, wbijanie pali, ruch drogowy)
VDI 2062 arkusz 1	Wibroizolacja – pojęcia i metody	Podstawy projektowania wibroizolacji czynnej i biernej
VDI 2062 arkusz 2	Wibroizolacja – elementy izolujące	Dobór i parametry elementów elastomerowych, sprężynowych i pneumatycznych
VDI 3833	Tłumiki drgań i dynamiczne eliminatory drgań	Pojęcia, rodzaje i projektowanie tłumików i eliminatorów, np. przy problemach z rezonansem
EN 1299 (PN-EN 1299)	Wibroizolacja maszyn – informacje dotyczące stosowania izolacji źródła	Informacje, które producenci maszyn i użytkownicy powinni wymieniać przy projektowaniu posadowienia maszyny
ISO 815	Elastomery – oznaczanie odkształcenia trwałego przy ściskaniu	Zachowanie długoterminowe i zdolność powrotu materiałów łożyskowych pod obciążeniem stałym
ISO 7619	Elastomery – oznaczanie twardości metodą wciskania (m.in. Shore A)	Opis materiału i kontrola jakości płyt i podkładek elastomerowych
ISO 10846	Laboratoryjne metody pomiaru właściwości wibroakustycznych elementów sprężystych	Wyznaczanie sztywności dynamicznej elementów łożyskowych
TA Lärm	Niemiecka instrukcja techniczna w zakresie ochrony przed hałasem (przepis wykonawczy do BImSchG)	Emisja hałasu z instalacji przemysłowych do otoczenia, także przy przenoszeniu wewnątrz budynków (Niemcy)
DIN 4109	Ochrona przed hałasem w budownictwie (Niemcy)	Wymagania m.in. dotyczące hałasu z instalacji budynkowych w pomieszczeniach chronionych
EN 45545-2	Ochrona przeciwpożarowa w pojazdach szynowych – wymagania dotyczące zachowania materiałów i komponentów w warunkach pożaru	Elementy elastomerowe w pojazdach szynowych
Krzywe VC (Vibration Criteria)	Branżowe kryteria drgań dla czułych urządzeń i pomieszczeń (nie jest to norma)	Laboratoria, pomieszczenia czyste, mikroskopia, metrologia, produkcja półprzewodników
Przepisy klasyfikacyjne w okrętownictwie	Przepisy towarzystw klasyfikacyjnych dla statków i obiektów offshore	Posadowienia na statkach, fundamenty maszyn, ustawianie agregatów

Oznaczenia skrócone bez daty wydania; obowiązuje wydanie uzgodnione w projekcie lub aktualnie obowiązujące.

Drgania w budynkach: DIN 4150-2 i DIN 4150-3

Niemiecka seria norm DIN 4150 dotyczy drgań w budownictwie. Część 2 opisuje, jak mierzyć i oceniać wpływ drgań na ludzi w budynkach – np. w mieszkaniach obok hali produkcyjnej lub linii kolejowej. Część 3 dotyczy wpływu na substancję budowlaną i służy ocenie, czy drgania mogą powodować uszkodzenia budynków lub elementów budowlanych. Obie części mają znaczenie przede wszystkim przy prasach, wykrojnikach, ciężkich maszynach oraz inwestycjach w pobliżu szlaków komunikacyjnych – zob. Budownictwo i fundamenty oraz Kolej i transport. W Polsce odpowiednie zagadnienia regulują normy PN-B-02170 i PN-B-02171 (zob. niżej).

Polska: PN-B-02170 i PN-B-02171

W Polsce drgania w budynkach ocenia się przede wszystkim według dwóch norm. PN-B-02170 dotyczy oceny szkodliwości drgań przekazywanych przez podłoże na budynki, czyli wpływu drgań na konstrukcję. PN-B-02171 opisuje ocenę wpływu drgań na ludzi przebywających w budynkach. Obie normy są istotne m.in. przy posadowieniu pras i ciężkich maszyn, przy inwestycjach w pobliżu linii kolejowych i tramwajowych oraz przy ochronie czułej aparatury – zob. Budownictwo i fundamenty oraz Laboratoria i badania. Wartości graniczne i procedury oceny należy przyjmować zgodnie z aktualnym wydaniem normy.

Projektowanie posadowień maszyn: VDI 2062, VDI 3833 i EN 1299

VDI 2062 arkusz 1 objaśnia pojęcia i metody wibroizolacji, takie jak częstotliwość drgań własnych, stosunek częstotliwości i skuteczność wibroizolacji, a także rozróżnienie wibroizolacji czynnej i biernej. Arkusz 2 opisuje typowe elementy izolujące – od łożysk elastomerowych, przez sprężyny stalowe, po miechy pneumatyczne – oraz ich parametry.

VDI 3833 dotyczy tłumików drgań i dynamicznych eliminatorów drgań. Ma znaczenie, gdy element lub maszyna wpada w rezonans, a drgania trzeba celowo wytłumić lub wyeliminować. EN 1299 określa, jakie informacje należy udostępnić przy stosowaniu izolacji źródła – np. masy, położenie środka ciężkości, częstotliwości wymuszenia i siły. Norma jest dobrą listą kontrolną do wymiany danych między producentem maszyny, projektantem i dostawcą posadowienia.

Badania materiałów: ISO 815, ISO 7619 i ISO 10846

Normy te opisują metody badań elastomerów i elementów sprężystych. ISO 815 reguluje oznaczanie odkształcenia trwałego przy ściskaniu, czyli odkształcenia pozostającego po określonym obciążeniu ściskającym. Parametr ten wskazuje na zachowanie długoterminowe pod obciążeniem stałym. ISO 7619 opisuje pomiar twardości metodą wciskania, np. twardości Shore A.

ISO 10846 obejmuje laboratoryjne metody pomiaru sztywności dynamicznej elementów sprężystych. Zwłaszcza w przypadku elastomerów sztywność dynamiczna różni się od statycznej – dlatego jest ważna dla dokładnego przewidywania skuteczności izolacji. Jakie wartości badań są dostępne dla danego materiału, wynika z karty technicznej typu produktu wskazanego w ofercie; przegląd materiałów znajdą Państwo w zakładce Materiały i dane techniczne.

Ochrona przed hałasem: TA Lärm i DIN 4109

TA Lärm to niemiecki przepis wykonawczy do federalnej ustawy o ochronie przed imisjami. Reguluje wyznaczanie i ocenę hałasu z instalacji przemysłowych w otoczeniu – w tym przenoszenie dźwięku wewnątrz budynków. DIN 4109 określa wymagania dotyczące ochrony przed hałasem w budownictwie, m.in. dla hałasu z instalacji budynkowych, takich jak centrale wentylacyjne, pompy czy windy. W Polsce wymagania akustyczne w budynkach określa m.in. seria norm PN-B-02151. Sprężyste posadowienie ogranicza przenoszenie dźwięków materiałowych i może w ten sposób pomóc w spełnieniu wymagań; nie zastępuje jednak ograniczenia dźwięków powietrznych samej instalacji. Więcej w zakładce Instalacje budynkowe i pompy ciepła.

Ochrona przeciwpożarowa w pojazdach szynowych: EN 45545-2

EN 45545-2 określa wymagania dotyczące zachowania materiałów i komponentów w pojazdach szynowych w warunkach pożaru. Wymagania są zróżnicowane w zależności od warunków eksploatacji i konstrukcji pojazdu. To, czy dla danego materiału istnieje potwierdzenie zgodności z EN 45545-2, zależy od typu produktu – wskazujemy je w ofercie. Dla posadowień w torowisku i budynkach obowiązują inne przepisy; więcej w zakładce Kolej i transport.

Laboratoria i urządzenia precyzyjne: krzywe VC

Krzywe VC (Vibration Criteria) to międzynarodowo stosowane kryteria drgań dla pomieszczeń z czułymi urządzeniami, np. mikroskopami, maszynami pomiarowymi lub urządzeniami do litografii. Nie są normą, ale często pojawiają się w wytycznych projektowych laboratoriów, pomieszczeń czystych i budynków badawczych. Często także producent urządzenia określa dopuszczalne drgania w miejscu ustawienia. Obowiązującą krzywą ustala zwykle projektant lub producent urządzenia – zob. także Laboratoria i badania.

Okrętownictwo i offshore: przepisy towarzystw klasyfikacyjnych

Statki i obiekty offshore buduje się i nadzoruje zgodnie z przepisami towarzystwa klasyfikacyjnego. Przepisy te zawierają m.in. wymagania dotyczące fundamentów maszyn, ustawiania agregatów i ewentualnie uznawania poszczególnych komponentów. To, czy dla posadowienia wymagane jest uznanie typu, czy odbiór w ramach projektu, zależy od klasy, miejsca montażu i elementu. Czy dla danego typu produktu istnieje odpowiednie potwierdzenie, wyjaśniamy w ofercie. Więcej w zakładce Okrętownictwo i offshore.

Jakie dokumenty są dostępne dla Państwa projektu?

Nie każda norma ma znaczenie dla każdego projektu i nie dla każdego typu produktu dostępne są te same badania. Jakie dokumenty są dostępne dla konkretnego typu produktu – np. karta techniczna z charakterystykami, sprawozdania z badań lub aprobaty – wskazujemy w ofercie. Prosimy podać w zapytaniu, jakie przepisy są wymagane w Państwa specyfikacji lub projekcie.

Najczęstsze pytania

Która norma reguluje drgania w budynkach?

W Polsce wpływ drgań na budynki ocenia się według PN-B-02170, a wpływ na ludzi według PN-B-02171. W Niemczech drgania w budownictwie omawia seria DIN 4150: część 2 dotyczy wpływu na ludzi w budynkach, część 3 wpływu na substancję budowlaną. Wartości orientacyjne należy przyjmować z aktualnego wydania normy. Więcej o sprężystym posadowieniu fundamentów w zakładce Budownictwo i fundamenty.

Jakie przepisy pomagają w projektowaniu posadowienia maszyny?

Podstawy i pojęcia opisuje VDI 2062 (arkusz 1 – metody, arkusz 2 – elementy izolujące). EN 1299 zawiera listę informacji potrzebnych do izolacji źródła, np. masę, położenie środka ciężkości i częstotliwości wymuszenia. Pierwsze oszacowanie umożliwia nasz kalkulator wibroizolacji.

Jakie dokumenty są dostępne dla Państwa mat antywibracyjnych?

To zależy od typu produktu. Jakie dokumenty – np. karta techniczna z charakterystykami, sprawozdania z badań lub aprobaty – są dostępne dla konkretnego typu, wskazujemy w ofercie. Prosimy podać w zapytaniu ofertowym przepisy wymagane w Państwa projekcie.

Dlaczego na tej stronie nie podają Państwo wartości granicznych?

Wartości graniczne i orientacyjne zależą od wydania, rodzaju terenu, sposobu użytkowania i metody pomiaru i są określone w samych dokumentach. Skrócone przytoczenie mogłoby prowadzić do błędnych wniosków. Prosimy korzystać z aktualnie obowiązującego wydania; pojęcia wyjaśnia nasz słownik.

Jakie wymagania stawiają normy PN-B-02170 i PN-B-02171?

PN-B-02170 dotyczy oceny szkodliwości drgań przekazywanych przez podłoże na budynki, a PN-B-02171 – oceny wpływu drgań na ludzi w budynkach. Normy określają m.in. sposób pomiaru i oceny drgań; konkretne wartości graniczne i kryteria należy przyjmować z aktualnego wydania norm. Sprężyste posadowienie źródła drgań (np. maszyny lub urządzenia instalacji budynkowej) ogranicza przenoszenie drgań do konstrukcji – pierwsze oszacowanie umożliwia kalkulator wibroizolacji.

Czytaj dalej: Materiały i dane techniczne · Kalkulator wibroizolacji · Normy i przepisy · Słownik · FAQ · Do pobrania